Er is op dit moment helaas nog geen eenduidige oplossing voor mensen met obesitas. Wel hebben we bij Sooss een duidelijke visie hoe het níet moet.

Obesitas is namelijk een ontzettend complex probleem en is vaak ontstaan uit een samenspel van factoren. Het vergt een biopsychosociale benadering. Er is niet één oorzaak en het is zeker geen kwestie van luiheid of gebrek aan discipline. Sterker nog, het stigma wat op overgewicht en obesitas zit, houdt het probleem alleen maar in stand en kan het zelfs verergeren.

Daarbij is iemand met overgewicht niet per definitie ongezond. Het lijkt vooral de blijvende toename van gewicht te zijn wat tot metabole stoornissen en dus tot problemen leidt.

Omdat 8 kilo afslanken de beste manier is om 10 kilo aan te komen- en aankomen in gewicht het risico op ziekte doet toenemen, laat zien dat afslanken dus niet zonder risico is. Wij willen de focus daarom ook niet op het afslanken zelf leggen. Mensen die metabool gezond zijn en verder geen problemen hebben met hun overgewicht, stimuleren wij in dat geval liever tot gewichtsbehoud dan tot afslanken, juist om de kans op metabole stoornissen te verkleinen. Wij leren mensen tools aan hoe zij een gezonde levensstijl kunnen volhouden en hoe ze dat zelf kunnen managen en we spelen in op die factoren die gewichtsbehoud in de weg staan. Gewichtsverlies kan daarbij een gevolg zijn, maar is niet het doel. Het doel is een gezonder leven leven bij ups en downs zodat iemand datgene kan doen wat voor hem of haar het leven de moeite waard maakt om te leven.

Bij mensen die wél metabole stoornissen hebben of problemen ervaren met hun overgewicht, is het wel noodzakelijk dat zij in gewicht afnemen, want dat is dan de enige manier om iemand weer fysiek en psychisch gezond te krijgen. Maar ook dan streven we vooral naar fitheid en spelen we in op die factoren die bijgedragen hebben aan het ontstaan en het in stand houden van het overgewicht en dus die factoren die afvallen in de weg staan. Zodra iemand op een voor hen gezond gewicht is, gaan we ons ook dan weer richten op gewichtsbehoud. Door vaardigheden aan te leren die ervoor zorgen dat mensen een gezonde leefstijl kunnen gaan volhouden.

De onderliggende oorzaken die invloed hebben op het ontstaan en het in stand houden van het overgewicht dan wel op gewichtsbehoud kunnen per persoon verschillen en vergt dus een op maat gemaakte aanpak. Ook het zoeken naar datgene wat voor iemand de kwaliteit van leven hoger maakt, is wisselend. Dit in tegenstelling tot de gangbare methode waarin vaak alleen gefocust wordt op minder eten en meer bewegen. Hoewel dat de focus op minder eten en meer bewegen leidt tot afslanken, lost dit het onderliggende probleem niet op. Het is daarmee alleen maar symptoombestrijding wat alleen op de korte termijn zijn functie heeft. Op lange termijn is de kans groot dan men terugvalt en zelfs bijkomt in gewicht.

In samenwerking met het Centrum Gezond Gewicht gaan wij na wat de oorzaken zijn die het overgewicht heeft doen laten ontstaan en/ of in stand gehouden heeft. Van daaruit maken we een persoonlijk plan.

– Inzicht krijgen of er een gezondheidsrisico is in relatie tot jouw overgewicht en op basis daarvan een op maat gemaakt plan
– Inzicht krijgen welke individuele factoren hebben bijgedragen in het ontstaan en/of in stand houden van het overgewicht en daarop, zover mogelijk, inspelen
– Niet de focus op gewicht leggen maar vaardigheden leren hoe je een gezonde leefstijl kan volhouden
– Meer gewicht geven aan datgene wat voor jou het leven de moeite waard maakt!

“Vanuit mijn werk als arts in het Centrum Gezond Gewicht zie ik ontzettend veel leed met betrekking tot overgewicht. Veel verdriet, schaamte en wanhoop. Mensen hebben al van alles geprobeerd om van die kilo’s af te komen en niks lijkt te werken. Ja, even lukt het met een paar kilo’s lichter het leven door te gaan, om deze vervolgens weer dubbeldik terug te zien. Niet zo vreemd ook als je nagaat dat diëten je psychisch uitputten. Een dieet zorgt voor focus op voeding, waardoor je continu met (niet) eten bezig bent en je ook gepreoccupeerd bent door voedsel. Oftewel, kom jij in een ruimte, gegarandeerd dat jij eerder dan iemand die niet op dieet is die pot met drop ziet staan op het bureau. En dan heb je ook nog de fysieke tegenreactie, er zijn onderzoeken die laten zien dat als mensen onbewust minder kilocalorieën binnenkrijgen dan dat ze nodig hebben en daardoor afvallen, dit onbewust gaan compenseren door een toename in eetlust. Die compensatie is meer dan je op basis van het kcal-tekort zou verwachten. En als je dit alles in een context plaats van de dikmakende omgeving waarin we leven, dan is het ontzettend lastig. Die dieet-mindset is zeker iets wat we moeten proberen te veranderen.

Daarbij is het gangbare advies van alleen minder eten en meer bewegen een nietszeggend advies, omdat het geen oplossing aandraagt. Want hóe doe je dat dan en hóe ga je dit continu inpassen in jouw leven? En ook al zou het je lukken even minder te eten en minder bewegen. Is dan het onderliggende probleem ook echt opgelost? Die weg naar uit gewoonte niet teveel eten en voldoende beweging is niet altijd zo eenvoudig. Er is namelijk een reden, een waarom dat iemand de controle over zijn gewicht heeft verloren. En zolang je de werkelijke oorzaak niet getackeld hebt, is het dweilen met de kraan open. Het is ook maar de vraag in hoeverre je die oorzaken kunt beïnvloeden. Acceptatie, compassie en begrip, zowel naar jezelf toe maar ook vanuit de maatschappij, speelt dan een grote rol.

De oorzaken hebben overigens niks te maken met karakterzwakte, een groot misverstand binnen onze samenleving. Slankere mensen hebben niet meer wilskracht. Zij hoeven juist vaak minder gebruik te maken van hun wilskracht, juist omdat hun omgeving en wellicht interne factoren hierop zijn ingerichtWe hebben te maken met genetische aanleg. Die heeft al invloed op het metabolisme en lichaamsbouw, maar ook op iemands karakter. De een kan meer gevoelig zijn voor eetprikkels uit de omgeving dan de ander en niet iedereen ervaart even snel een verzadigd gevoel. Niet iedereen heeft er dus ‘talent’ voor, waardoor de een er veel harder voor moet werken om op gewicht te blijven dan de ander. Dan zijn er nog tig onderliggende redenen waarom iemand eet. Stress, verveling, slaapschuld. Eten als coping-mechanisme om met negatieve gevoelens om te gaan. En vergeet zeker ook de blije eters niet. Eten omdat we het verdiend hebben en iets te vieren hebben. Zo sluipen er al snel gewoontes in, waar we ons niet altijd bewust van zijn; aangezien 95% van ons gedrag onbewust gaat. Armoede, stress en eenzaamheid op zichzelf staand kunnen volgens de schaarste-hypothese ook overgewicht uitlokken. Mensen handelen anders bij een gevoel van gebrek (geld, tijd, sociale, verbinding), bij schaarste. Het laat mensen focussen op het directe gebrek. Tegelijkertijd is er veel minder aandacht voor de dingen die men eigenlijk ook belangrijk vindt. Voor iemand die in tijdgebrek zit, is het een ontzettend logische keuze om dat bezoekje naar de sportschool een dagje uit te stellen.

Ook kunnen er medische oorzaken meespelen, zoals hormonale stoornissen. Maar denk ook aan medicatie die invloed kunnen hebben op de eetlust en het metabolisme. En een ziekte op zich zelf kan er al voor zorgen dat je minder mobiel bent.

We leven in een omgeving waar op elke hoek van de straat wel eten te koop is. De voedingsindustrie investeert enorme hoeveelheden geld om hun producten er zo verleidelijk mogelijk uit te laten zien. Eten is te lekker geworden en te beschikbaar- zo eten we er gemakkelijk teveel van. Door alle tegenstrijdige informatie die er op de markt aanwezig is over voeding, ziet menigeen door de bomen het bos niet meer. We worden makkelijk misleid door marketingtrucjes. Er wordt angst aangejaagd. Het maakt de vicieuze cirkel alleen maar sterker.”

Programma Niet wegen maar leven

Gezondheid is belangrijk, maar dat gaat zoveel verder dan alleen je gewicht. Zou het niet fijn zijn als je relatie met voeding goed is, dat je zorgeloos kunt slapen en dat je kunt genieten van de dingen die je doet en van de mensen om je heen? Focussen op je gewicht is stressvol, waardoor je alleen maar achter je eigen staart aan rent.

Samen met het Chivo Kennisinstituut en in samenwerking met het Erasmus MC Rotterdam en het Radboud universiteit Nijmegen, hebben wij een speciaal obesitasprogramma ontwikkeld. Dit programma bestaat uit een combinatie van groepsbijeenkomsten en online begeleiding en duurt in totaal 12 maanden.

Laat ons je helpen om je leven terug te krijgen. In ons programma draait het niet om jouw gewicht, maar om jou!

– Beter met stress leren omgaan, zodat jij controle houdt over je leven
– Weer gezond en met plezier omgaan met voeding
– Je eigen energieniveaus managen, zodat je de wereld aan kunt
– Meer compassie voor jezelf en voor anderen
– Sterker worden in alle opzichten: fysiek, mentaal en emotioneel
– Niet meer bezig zijn met je gewicht, maar met gezond zijn en gezond leven