Stop stigmatisering

  • maart 21, 2017
  • Arts
IMG_5226

Bij Sooss werken we samen met het Centrum Gezond Gewicht van het Erasmus MC Rotterdam.

#stopstigmatisering #obesitas #overgewicht #geenkwestievangebrekaanwilskracht

Er is op dit moment helaas nog geen eenduidige oplossing voor mensen met overgewicht en obesitas. Wel hebben we bij Sooss een duidelijke visie hoe het níet moet.

Obesitas is namelijk een ontzettend complex probleem en is vaak ontstaan uit een samenspel van factoren. Het vergt een biopsychosociale benadering. Er is niet één oorzaak en het is zeker geen kwestie van luiheid of gebrek aan discipline. Sterker nog, het stigma wat op overgewicht en obesitas zit, houdt het probleem alleen maar in stand en kan het zelfs verergeren.
Daarbij is iemand met overgewicht niet per definitie ongezond. Het lijkt vooral de blijvende toename in het gewicht te zijn wat tot metabole stoornissen en dus tot problemen leidt.

Janneke Keij, arts bij Sooss en gespecialiseerd in vitaliteit: “Vanuit mijn werk als arts in het Centrum Gezond Gewicht zie ik ontzettend veel leed met betrekking tot overgewicht. Veel verdriet, schaamte en wanhoop. Mensen hebben al van alles geprobeerd om van die kilo’s af te komen en niets lijkt te werken. Ja, even lukt het met een paar kilo’s lichter het leven door te gaan, om deze vervolgens weer dubbeldik terug te zien. Niet zo vreemd ook als je nagaat dat diëten je psychisch uitputten. Een dieet zorgt voor focus op voeding, waardoor je gepreoccupeerd raakt door voedsel en continu met (niet) eten bezig bent. Oftewel, kom jij op je werk, gegarandeerd dat jij eerder dan iemand die niet op dieet is die pot met drop ziet staan op het bureau van je collega. En dan heb je ook nog de fysieke tegenreactie, er zijn onderzoeken die laten zien dat als mensen onbewust minder kilocalorieën binnenkrijgen dan dat ze nodig hebben en daardoor afvallen, dit onbewust gaan compenseren door een toename in eetlust. Die compensatie is meer dan je op basis van het kcal-tekort zou verwachten. En als je dit alles in een context plaats van de dikmakende omgeving waarin we leven, dan is het ontzettend lastig. Die dieet-mindset is zeker iets wat we moeten proberen te veranderen.

Daarbij is het gangbare advies van alleen minder eten en meer bewegen een nietszeggend advies, omdat het geen oplossing aandraagt. Want hóe doe je dat dan en hóe ga je dit continu inpassen in jouw leven? En ook al zou het je lukken even minder te eten en meer te bewegen. Is dan het onderliggende probleem ook echt opgelost? Die weg naar uit gewoonte niet teveel eten en voldoende beweging is niet altijd zo eenvoudig. Er is namelijk een reden, een waarom dat iemand de controle over zijn gewicht heeft verloren. En zolang je de werkelijke oorzaak niet getackeld hebt, is het dweilen met de kraan open. Het is ook maar de vraag in hoeverre je die oorzaken kunt beïnvloeden. Acceptatie, compassie en begrip, zowel naar jezelf toe maar ook vanuit de maatschappij, speelt dan een grote rol.

Die oorzaken hebben overigens niks te maken met karakterzwakte, een groot misverstand binnen onze samenleving. En ook wilskracht is overschat. Slankere mensen hebben niet meer wilskracht- de energie die je nodig hebt om tegen je natuurlijke impuls in te kunnen gaan. Zij komen gewoon minder in de situatie dat zij gebruik moeten maken van hun wilskracht. Dat heeft ook te maken met de inrichting van hun leefomgeving, waardoor ze minder last hebben van al die eetimpulsen van buitenaf en er dus niet zo sterk tegen hoeven te vechten. Maar ook individuele, interne factoren spelen mee. Als je bijvoorbeeld altijd een hongergevoel hebt, ben je veel gevoeliger voor al die impulsen.

We hebben onder andere te maken met een genetische aanleg. Die heeft al invloed op het metabolisme en lichaamsbouw, maar ook op iemands karakter. De een kan meer gevoelig zijn voor eetprikkels uit de omgeving dan de ander en niet iedereen ervaart even snel een verzadigd gevoel. Niet iedereen heeft er dus ‘talent’ voor, waardoor de een er veel harder voor moet werken om op gewicht te blijven dan de ander. Dan zijn er nog tig onderliggende redenen waarom iemand eet. Stress, verveling, slaapschuld. Eten als coping-mechanisme om met negatieve gevoelens om te gaan. En vergeet zeker ook de blije eters niet. Eten omdat we het verdiend hebben en iets te vieren hebben. Zo sluipen er al snel ongezonde gewoontes in, waar we ons niet altijd bewust van zijn; aangezien 95% van ons gedrag onbewust gaat.

Armoede, stress en eenzaamheid op zichzelf staand kunnen volgens de schaarste-hypothese ook overgewicht uitlokken. Mensen handelen anders bij een gevoel van gebrek, bij schaarste. Je kunt schaarste in geld hebben, in tijd. Maar denk ook aan de door ons zelf opgelegde diëten, waarin we een tekort aan kilocalorieën creëren. Of een gebrek aan sociale contacten en eenzaamheid. Het laat mensen focussen op het directe gebrek. Tegelijkertijd is er veel minder aandacht voor de dingen die men eigenlijk ook belangrijk vindt. Voor iemand die in chronisch tijdgebrek zit, is het een ontzettend logische keuze om dat bezoekje naar de sportschool een dagje uit te stellen. Probleem is dat iemand nooit verder kijkt dan dat ene dagje en dat sportschoolbezoek altijd uitgesteld wordt naar morgen. Dat dit op lange termijn in het nadeel van je gezondheid kan zijn, komt gewoon niet binnen.

Daarnaast kunnen er medische oorzaken meespelen, zoals hormonale stoornissen. Maar denk ook aan medicatie die invloed kunnen hebben op de eetlust en het metabolisme. En een ziekte op zich zelf kan er al voor zorgen dat je minder mobiel bent.

We leven in een omgeving waar op elke hoek van de straat wel eten te koop is. De voedingsindustrie investeert enorme hoeveelheden geld om hun producten er zo verleidelijk mogelijk uit te laten zien. Eten is te lekker geworden en te beschikbaar- zo eten we er gemakkelijk teveel van. Door alle tegenstrijdige informatie die er op de markt aanwezig is over voeding, ziet menigeen door de bomen het bos niet meer. We worden makkelijk misleid door marketingtrucjes. Er wordt angst aangejaagd. Het maakt de vicieuze cirkel alleen maar sterker.”

We claimen bij Sooss niet dat we dé oplossing hebben. We hebben geen wondermiddel. We houden wel rekening met de complexiteit wat overgewicht en obesitas met zich meebrengt en hebben hierin een unieke benadering en aanpak naar de laatste wetenschappelijke inzichten. #Sooss #volhouden #compassie.

Lees ook

Blog